"Niekonwencjonalne spojrzenie na epokę oświecenia, początki nowoczesnego myślenia o przyrodzie, odkrywczych podróży w Europie i poza nią. Autor wydobywa mało znane fakty z dziejów szkolnictwa artystycznego, naukowej eksploracji gór, lodowców, dalekich mórz w XVIII wieku. Analizuje dzieła i postawy zarówno twórców sławnych (Goethe, Turner), jak i całkowicie zapomnianych malarzy i grafików z wielu krajów. Wydobywa ciekawostki z dziejów kultury, którym nadaje rangę znaczących symptomów przemian w mentalności i twórczości (np. pierwsze wejścia na alpejskie lodowce, malarze pokładowi na okrętach kapitana Cooka, wczesne „wycieczki za miasto” ze szkicownikiem). Książka poświęcona zachodzącej w epoce oświecenia zasadniczej zmianie postawy wobec przyrody i jej odzwierciedleniu w sztukach wizualnych. Książka świadczy o fascynacji Autora znakami zapytania, kwestiami niedopowiedzianymi, nie w pełni przeanalizowanymi (lub w ogóle). Zjawiska zachodzące w malarstwie stanowią w monografii Pieńkosa obszar dokonań artystycznych omawianych szczegółowo i ze znakomitą orientacją w materii, natomiast właśnie to, że „nakładają” się one na przemiany o szerszym charakterze (w zakresie estetyki, czy – najszerzej – światopoglądu) przesądza o wartości tej pracy nie tylko dla czytelników zainteresowanych sztukami wizualnymi […]. Tytułową rewolucję plenerową Pieńkos traktuje szeroko, nie widzi jej jako procesu dokonanego w interesującym go okresie, ale jako proces, który wówczas się zaczyna, który przybiera rozmaite formy, czasem o krótkotrwałej popularności, czasem takie, które zostały na długo. […] Akcentuje też Pieńkos niesystemowy i niesystematyczny charakter zachodzących przemian, a więc – upraszczając – szukanie dróg czy błądzenie artystów, a jednocześnie ich konsekwentne dyskutowanie o pewnych kwestiach (poprzez malowane obrazy czy tworzone szkice, ale też w środowisku, podczas spotkań). To są kwestie, których przedstawienie wymagało wieloletnich studiów, nawracania do pewnych wątków, porządkowania znalezionych materiałów (nie tylko wizualnych) – wszystkie te działania doprowadziły studia Autora nad rewolucją plenerową do dzisiejszej postaci. Otrzymujemy znakomitą książkę do czytania na różnych płaszczyznach, bardzo pożyteczną i przydatną, konsekwentną i – co chciałbym podkreślić – subtelnie stawiającą bardzo ważne hipotezy." (Z recenzji prof. Marcina Cieńskiego) „Pleneryzm” rozumie Autor szeroko. W kolejnych częściach pracy wydobywa inne jego aspekty, przygląda się mu z innej perspektywy. Te próby nie prowadzą do stworzenia w efekcie syntetycznego obrazu zjawiska, nie zostaje sformułowana definicja pleneryzmu. Ale i nie taki był cel, zamiar był wręcz odwrotny – właśnie unikać definicji, nie zamykać refleksji w podsumowującej, czyli, siłą rzeczy, upraszczającej formule, ale właśnie otwierać ją, zachęcać do dalszego przyglądania się malarskim krajobrazom Oświecenia i wczesnego romantyzmu. Książka zatem – choć stoi za nią ogromne doświadczenie Autora w badaniu malarstwa pejzażowego i w ogóle: sztuki i kultury XVIII wieku – nie ma ani znamion, ani ambicji „wielkiej syntezy”. Jest ona zbiorem zwięzłych, erudycyjnych i błyskotliwych studiów, powiązanych tematycznie, ale zarazem zachowujących sporą dozę autonomii, tj. broniących się także jako samodzielne teksty." Z recenzji prof. Michała Mencfela)